nov 112015
 

Trendrapport_2015Gisteren is de vierde editie van het trendrapport open en online onderwijs aangeboden. Je kunt de digitale versie hier downloaden.

In het vierde jaar weer een iets gewijzigde naam, waar het in 2012 en 2013 ging om een trendrapport open educational resources, in 2014 om open education (met een sterke nadruk op MOOCs) is er dit jaar voor gekozen om aan te sluiten bij de (ietwat verwarrende) naamgeving van o.a. de stimuleringsregeling van OCW.

Alweer een trendrapport? Zijn er dan zo veel nieuwe trends te signaleren sinds vorig jaar? Dat valt eigenlijk wel mee, of tegen. Natuurlijk, er staan onderwerpen in die er voorgaande jaren niet in stonden zoals proctoring. Learning analytics krijgt een duidelijke plek.

Geoffrey Moore - chasm

Geoffrey Moore – kloof tussen innovators, early adopters en de rest

En, zo leest ook het nieuwsbericht van SURF, we zijn de pioniersfase voorbij. Dat was een uitspraak waarvan ik niet wist of ik me er zorgen om moest maken of hard om moest lachen. Want dat zijn uitspraken die ik vaker gehoord heb voor andere onderwerp rond ict en onderwijs. En eigenlijk betekende het vooral dat de groep pioniers een ontwikkeling had doorlopen waardoor ze het gevoel hadden dat “het” nu onderdeel van de staande organisatie/activiteiten was. Voor de anderen voelt dat dan nog lang niet zo. Sterker nog, er is dan een kritiek punt bereikt. Zie ook de afbeelding van Geoffrey Moore hiernaast op basis van de bekende technology adoption curve. Ik denk dat het correct is dat je de innovatoren aan boord hebt, een groep early adopters eveneens. En dan kun je dat zowel op het niveau van individuen als van complete onderwijsinstellingen zien. Maar ik denk dat we pas van het voorbij zijn van de pioniersfase kunnen spreken als we die (moeilijke) sprong naar de (vroege) massa hebben weten te zetten. En anders dan de auteurs zie ik die kloof nog niet overbrugd op dit moment.

Dat is op zich helemaal niet erg. En het ook niet zo dat de auteurs geen aandacht hebben voor de stappen die de onderwijsinstellingen nog moeten zetten. Maar het stellen dat onderwijsinstellingen een open policy op instellingsniveau moeten formuleren of het realiseren van duurzame ondersteuning van docenten en samenwerking tussen docenten onderling, is nog wat anders dan het daadwerkelijk laten gebeuren ervan.

En dus?
Ik hoop dat in de editie 2016 meer en bredere voorbeelden te vinden zijn van hoe die kloof overbrugd wordt. Nou kan ik me voorstellen dat een trendrapport niet in detail kan gaan, dat kan/mag natuurlijk ook gewoon in losse deelrapporten.
Los daarvan is dat op zichzelf ook wel al weer een mooie ontwikkeling wat mij betreft dat we rond dit onderwerp (open onderwijs) nu al een paar jaar (in toenemende mate) de ontwikkelingen en ervaringen documenteren en verspreiden via SURF. Doen “we” toch wel goed.

 

Deel dit bericht:
sep 292015
 

behoeftenonderzoek_instellingsoverstijgende_dienstverlening_SURFGisteren is het eindrapport verschenen van het onderzoek naar de behoefte aan instellingsoverstijgende dienstverlening die mbo, hbo en wo instellingen hebben als het gaat om  open en online onderwijs.

Het rapport is het resultaat van een aantal sessies die SURF/SURFnet heeft laten uitvoeren. Uit de eerste ronde sessies zijn drie onderwerpen gedestilleerd die daarna in een tweede ronde verder uitgediept zijn. De drie onderwerpen zijn:

  1. Learning communities
    Hierbij gaat het om uitbreidingen op de bestaande communities, om algemene communities, niet alleen met ICT-ers, maar ook docenten en andere onderwijsvernieuwers. Maar er is ook aangegeven dat er behoefte is aan vakgebied specifieke communities. Op zich niet verrassend, SURF is altijd al de partij geweest die dit goed kan organiseren. De levensvatbaarheid van zulke communities is altijd weer een uitdaging, instellingen moeten ook mensen afvaardigen die willen trekken en duwen.
  2. Beschikbaar maken en vinden van online leermateriaal
    Ik huiverde al toen ik het bij de sessie hoorde, maar ook in het rapport staat: “Vanuit instellingen en docenten is behoefte aan één portal met beoordeelde content door andere docenten, verschillende relevante filter-mogelijkheden (zoals domein-/vakgerichte filters) en slimme (intuïtieve) zoekmogelijkheden”. Het werd inderdaad zo aangegeven. En toegegeven, er staat ook: De hartenkreet die hierbij werd geuit was: “Zorg er telkens voor dat het perspectief van docent en student centraal blijft staan, zodat we met elkaar niet verzanden in technische discussies en onmogelijkheden.” (die zou van mij kunnen komen).
    Ik ben sceptisch over de haalbaarheid van zo’n portaal.
  3. Studentendossier en het EDU-account
    Deze derde vond ik een beetje verrassend. Een instellingsonafhankelijk EDU-account past vlekkeloos bij de dienstverlening van SURFnet op dit gebied. En ook voor een erkend digitaal studentendossier zijn er al bouwstenen. Maar dat instellingen dat uit handen zouden willen geven wist ik niet. Natuurlijk, SURFconext is prima, wordt veel gebruik van gemaakt, maar een account, losgekoppeld van de instelling gaat een stap verder. Ik ben dus benieuwd hoe hier op bestuurlijk niveau op gereageerd wordt.

Dus al met al een mix van zaken die heel logisch klinken en zaken die hier en daar nog wel wat discussie zullen gaan opleveren. Als inventarisatie van wensen, behoeften en vragen, was het zeker niet verkeerd om te doen. Beter dan zelf intern dit allemaal te gaan proberen te voorspellen.

Je kunt het rapport hier downloaden.

Deel dit bericht:
mei 282015
 

curriculaire_spinnenwebMet dank aan de RSS-feed van de Scoop.it verzameling van Robert Schuwer kwam ik twee berichten tegen die heel verschillend waren, maar ook weer niet en die gezien het bericht van gisteren over de scholen om van te leren extra interessant werden.

Het eerste bericht is getiteld “The means are the ends”*: The alignment between OER and FOSS en is kort samen te vatten als “denk toch ook aan ons”. Het is de verzuchting vanuit een voorvechter van open source software (FOSS) over het gebrek aan besef bij voorvechters van open educational resources (OER) als het gaat om het onlosmakelijk verbonden zijn van FOSS en OER. Het deed me een beetje denken aan de verzuchtingen bij OER voorvechters als het gaat om MOOC en open onderwijs (“een MOOC is niet echt open als er geen OER gebruikt wordt” of “waarom zoveel aandacht voor MOOC als er juist veel aandacht voor OER zou moeten zijn?!”).
Maar als ik eerlijk ben, doet me ook wel denken aan mijn eigen verzuchtingen als het ging om leertechnologieafspraken zoals QTI die wat mij betreft voor toetsontwikkelaars essentieel zouden moeten zijn (immers, hoe wissel je anders die gezamenlijk ontwikkelde toetsmaterialen uit?), maar dat niet waren.

Het tweede artikel met de hele lange titel “Designing for Educational Technology to Enhance the Experience of Learners in Distance Education: How Open Educational Resources, Learning Design and Moocs Are Influencing Learning” komt van de Britse Open Universiteit. Daarin wordt eerst uitgelegd wat Technology Enhanced Learning is, dat de OU in het Verenigd Koninkrijk al 40 jaar ervaring hier mee heeft en dat Learning Design, Learning Analytics en Open Educational Resources wat hen betreft de drie grote factoren zijn die de meeste kansen bieden.

Dat alles staat in schril contrast met het curriculaire spinnenweb van Van den Akker zoals dat in “Scholen om van te leren” opgenomen is (zie ook de afbeelding hierboven). Natuurlijk, in de onderdelen “leeromgeving” en “bronnen en materialen” komen learning design, open educational resources en wellicht ook open source mogelijk/waarschijnlijk wel aan bod. Maar het zijn onderdelen van een veel groter geheel. Dat zullen we ons als onderwijstechnologen moeten blijven beseffen.

En je ziet hier ook een mismatch. Enerzijds omdat er wordt gesteld “...het is een zoektocht. Vooral waar de leraren hopen te kunnen rekenen op digitale leermiddelen, is het nog lang niet perfect“. Maar erger nog is deze “De geïnterviewden weten dat ze zich in een smalle voorhoede bevinden. Een groep die nog niet zo groot is dat de markt erg enthousiast op hun vraag reageert“. Het rapport gaat daarna verder met een beschrijving van waar een mismatch zit. En dat zijn dan knelpunten die onderwijstechnologen ook niet voor ze kunnen oplossen. Die moeten door de aanbieders en ontwerpers van de materialen opgelost worden.

Conclusie
Het is voor “ons onderwijstechnologen” en andere voorvechters van open onderwijs, learning analytics, open educational resources, leertechnologieafspraken, learning design en open source soms onbegrijpelijk, maar de onderwerpen die wij heel belangrijk vinden zijn dat lang niet altijd voor docenten, leerkrachten en vaak ook teamleiders of opleidingsleiders.

Zaak blijft om die docenten die én met innovatie binnen het onderwijs bezig zijn én bereid zijn te experimenteren met ICT op te blijven zoeken en samen met hen te werken aan het verbeteren van de directe bruikbaarheid van de verschillende componenten. Dat kan namelijk niet zonder hen, we hebben hen nodig voor de experimenten en het onderzoek dat nodig is om helder te krijgen hoe de verschillende producten, werkwijzen, ondersteuning etc. vorm moeten krijgen. De verwachting is dat zij open zullen staan voor aangeboden hulp en als wij die hulp beter kunnen bieden dan “de markt”, dan ligt daar ook de winst voor wat betreft aandacht.

Deel dit bericht:
mrt 112015
 


Vanmiddag heb ik samen met Robert Schuwer een lunchlezing verzorgt in het kader van de Open Education Week.
De sessie werd gestreamed en is hierboven nog te bekijken.
De dia’s van het deel dat door Robert verzorgd werd zijn hier te vinden, het deel van mij is hier te vinden.
Ook de rest van de week zijn er tussen 12:00 – 13:00 uur lunchlezingen, je kunt ze hier vinden.

[inlogprobleem is nu verholpen!]

Deel dit bericht:
nov 242014
 

Vandaag heb ik een sessie verzorgd bij de transnational meeting van het Erasmus+ project “Inclusive Dance and Movement practice, the transferable skills of the dance artist”. De collega’s van de Fontys Hogeschool voor de Kunsten zijn penvoerder van dat project. Leuk, want Dans en OER of MOOC (in het kader van het project houden ze het bij OER) is niet een combinatie waar je meteen aan denkt.
Niet dat Dans en MOOC uniek is. Bij Coursera heeft er de afgelopen weken ook een MOOC gelopen. Mooi (en verstandig!) was dat ze vanuit de opleiding een tweetal studenten bereid gevonden hadden om de MOOC (signature track) te volgen. De studenten waren er ook om, na mijn verhaal iets te vertellen over hun ervaringen.
Omdat er ook projectleden uit Praag bij waren, was mijn presentatie en ook de toelichting van de studenten in het Engels. Het was mooi om te horen hoe voor hen de peer-reviewed opdrachten waarbij ze inhoudelijke feedback kregen van mensen van over de hele wereld, die soms een heel andere kijk op dans hadden dan zijzelf als heel waardevol ervaren werd. Grappig was dat zij een filmpje van 20 minuten (zeker als je er aantekeningen bij wilde maken en er meer van moest bekijken in een week) als lang bestempelden,  een filmpje van 10-15 minuten was prettiger (ik had voordat zij er waren aangegeven dat ik bij de filmpjes na een minuut of 10 toch wel afgehaakt was).  Ook vonden ze 6 weken wel heel erg doorwerken omdat je per week best veel moest doen. Als je wat meer tijd had gehad, dan had je dingen beter kunnen uitwerken. Ook het principe bij deze MOOC dat je punten kon verdienen door een topic te starten en op een topic te reageren werd door de studenten aangestipt. Het zorgde er voor dat er heel wat dummy topics of reacties kwamen alleen om de punten binnen te halen.
Maar al met al was het wel duidelijk dat het een MOOC was die voor de studenten een duidelijke meerwaarde had. Ondanks dat ze aangaven dat dans en achter een computer zitten niet echt samen gingen. Maar als ze door die MOOC uitgedaagd werden om meer naar buiten te gaan, dan vonden ze dat heel positief.
En hoe dan ook een project waar je hier vast nog meer over gaat lezen.
Deel dit bericht:
nov 212014
 

Ook fijn. Plaats ik eerst een lange blogpost waarin ik pleit voor een infrastructuur voor Open Textbooks, zit ik daarna bij de Keynote van John Wilbanks en plaats ik bovenstaande tweet.
Dit was naar aanleiding van het verhaal dat je hieronder kunt bekijken (video komt nog online)

Dat vraagt natuurlijk om toelichting. En ik zou het eigenlijk vooral een relativering willen noemen. Ja, ik snap de boodschap van John. Er zijn inderdaad voorbeelden waarbij in boeken al lang achterhaalde informatie staat. En dat is schadelijk. En voor die informatie zijn boeken of zelfs readers niet geschikt. Maar voor dat wel nog stabiele deel zijn ze nog heel nuttig. Voor het grijze gebied is het juist goed als onderwijsinstellingen zaken zelf en snel kunnen aanpassen. Kortom, het bijt elkaar zeker niet.

Deel dit bericht:
nov 212014
 

BCCampus_opentextbooks Het is vrijdagochtend 7 uur hier in Washington, eigenlijk hoog tijd voor ontbijt en dan nog een volle dag Open Education Conference. Maar toch ook al even tijd voor een paar gedachten naar aanleiding van de conferentiedag gisteren. Voor mij dé conclusie: we moeten gewoon maar aan de slag met Open Textbooks.

Natuurlijk, het is geen nieuw concept. En je kunt hele discussies gaan voeren over of boeken wel elektronisch moeten, de kosten voor boeken zijn in Nederland nog niet zo problematisch als in de VS waar het er op sommige plekken mee aan bijdraagt dat onderwijs onbetaalbaar wordt. Ik weet dat er mensen zijn die zeggen dat hun onderwijs zó actueel is dat er gewoon nog geen boeken voor bestaan (tja). En ja, het is zéker niet minder werk dan het gewoon kopen van boeken van uitgevers (dat is iets wat gisteren benadrukt werd), maar eigenlijk is het natuurlijk gewoon net zo’n principiële vraag als rond open access en onderzoek dat we produceren: moeten we de productie van het lesmateriaal dat we aanbieden over laten aan externe commerciële partijen?

De twee sessies van het Open Textbooks initiatief van BCcampus hebben we me laten zien dat we het gewoon kunnen doen. De techniek is er beschikbaar voor en als je de organisatie goed inricht (en niet onderschat) dan kun je hoogwaardige kwaliteit leveren.
Lees verder….

Deel dit bericht:

OpenEd 2014 – tussen hoop en vrees

 Gepubliceerd door om 23:00  Onderwijs
nov 192014
 

2014-11-19 08.34.50Dag 1 van de OpenEd 2014 conferentie zit er bijna op. Over een uurtje is de receptie en vanavond gaan we uit eten (en door praten) met een deel van de Nederlandse delegatie. Als je bedenkt dat mijn dag hier om 4 uur lokale tijd begon, dan weet je dat het begrip snoepreisje heel relatief is.

Maar goed, in dat uur, wat eerste gedachten op een rijtje gezet: wat is het beeld van deze eerste dag. Nou, de titel zegt het eigenlijk al: “tussen hoop en vrees”. De keynote van Lawrence Lessig vanochtend was bij uitstek een voorbeeld van de “vrees” kant van het beeld. Want hoewel ik nog steeds niet anders kan dan gefascineerd luisteren als hij een presentatie geeft, is hij erg somber over onze kansen om met open educational resources of met open education iets te bereiken. Het idee is dat dat zal lukken zolang we als onderwijs nog geen groot genoege bedreiging zijn voor “green” (lees: de mensen met het geld). En dat is natuurlijk wel een beetje ontnuchterend. Want als het écht betekent dat we eerst moeten zijn te veranderen hoe regeringen tot stand komen (zou het bij ons zoveel anders zijn dan in de VS?), dan vrees ik voor die toekomst.

En gemakkelijk zal het toch al niet worden, zo is me ook wel duidelijk geworden tijdens ons eigen werk rond het OER referentiemodel (los van de vraag of die term de lading nog dekt).
Lees verder….

Deel dit bericht:

Niet vergeten!

 Gepubliceerd door om 13:08  Twitterarchief
nov 182014
 

En voor wie daar aan twijfelt, die moet maar eens naar een Open Education conference komen.

Deel dit bericht:
aug 262014
 

Campus_TechnologyIn het augustus nummer van het gratis online tijdschrift Campus Technology is dit keer een uitgebreide bijdrage te vinden over Open Educational Resources (OER).

Aan bod komen onder meer mythes met betrekking tot OER, tips voor gebruik, redenen om OER te gebruiken, sites voor OER gebruikers, ideeën om OER te verspreiden, en OER formaten en licenties.
Het is zeker geen uitputtende bijdrage, eigenlijk meer een compact overzicht om te bewaren.

En als je dan toch aan het lezen bent: een stukje verderop staat een eveneens interessant artikel over (een poging tot) het operationaliseren van credits die je voor een MOOC kunt krijgen, inclusief een poging tot een break-even of financiële winstanalyse.

Tip: vind je het online formaat niet handig om te bewaren, dan kun je de bijdrages ook naar PDF printen en zo lokaal opslaan of in je reference manager bewaren!

Deel dit bericht: